Khách tới nhiều hơn dự tính là chuyện gần như luôn xảy ra ở giỗ chạp và việc tang. Đặt thiếu thì không chữa được bằng lời, nên cách xử lý là xoay ngay bằng thứ có sẵn và phòng từ khâu đặt.
Việc đầu tiên là đếm lại
Đếm số người thật. Bước một.
Không đoán bằng mắt. Nhấn mạnh.
Biết thiếu bao nhiêu phần. Lý do.
Đếm cả người chưa vào bàn. Chi tiết.
Người đứng ngoài nói chuyện. Ví dụ.
Hỏi còn ai tới nữa không. Câu hỏi.
Người trong nhà biết. Lý do.
Con số đó quyết cách xoay. Nguyên tắc.
Thiếu năm phần thì chia được. Ví dụ.
Thiếu mười lăm thì phải mua. Ví dụ.
Quyết theo con số. Nguyên tắc.
Không quyết theo cảm giác. Nhấn mạnh.
Đếm số người thật và hỏi còn ai tới nữa không trước khi quyết cách xoay. Thiếu năm phần thì chia lại là xong, còn thiếu mười lăm thì phải cử người đi mua ngay.
Đếm cả người đang đứng ngoài nói chuyện chưa vào bàn vì họ cũng sẽ ăn. Đếm theo người đã ngồi thì con số luôn thiếu, và bạn xoay không đủ ngay từ đầu.
Xoay bằng thứ có sẵn
Thêm cơm là cách nhanh nhất. Cách một.
Nấu thêm mười lăm phút. Thời gian.
Thêm canh. Cách hai.
Một nồi nước với rau. Cách làm.
Chia món thành phần nhỏ hơn. Cách ba.
Múc ra bát riêng. Cách làm.
Nhìn đủ hơn để đĩa chung. Lý do.
Thêm bàn và ghế. Cách bốn.
Mượn nhà bên cạnh. Nguồn.
Ăn hai đợt. Cách năm.
Nếu chỗ không đủ. Điều kiện.
Không ai thấy lạ. Trấn an.
Thêm cơm và một nồi canh là cách xoay nhanh nhất vì cả hai nấu thêm trong mười lăm phút. Bữa có đủ cơm và canh thì vẫn là bữa tử tế, dù món chính phải chia mỏng hơn.
Chia món ra bát nhỏ cho từng người thay vì để đĩa chung khi thiếu. Cùng lượng đó mà chia phần thì ai cũng có, còn để đĩa chung thì người ăn sau không còn gì.
Mua thêm cho nhanh
Cử người đi ngay. Nguyên tắc.
Đừng chờ xem sao. Nhấn mạnh.
Gọi bếp trước. Bước.
Hỏi bổ sung kịp không. Câu hỏi.
Không kịp thì ra quán gần. Cách khác.
Mua món đưa cơm. Nguyên tắc.
Đậu hũ kho hoặc rau xào. Ví dụ.
Không mua món cầu kỳ. Nguyên tắc.
Lúc này cần lượng. Lý do.
Mua cả cơm nếu cần. Chi tiết.
Nấu không kịp thì mua. Lý do.
Gọi hai người đi hai chỗ. Mẹo.
Cử người đi mua ngay khi biết thiếu chứ đừng chờ xem có đủ không. Chờ mười lăm phút rồi mới đi là khách đã ngồi vào bàn, và lúc đó mọi thứ đều gấp.
Mua món đưa cơm và mua lượng chứ đừng mua món cầu kỳ khi đang thiếu. Lúc này cần đủ ăn, và một đĩa đậu hũ kho lớn có ích hơn hai món trình bày đẹp.
Nói với khách
Không cần nói gì. Nguyên tắc.
Nếu xoay được. Điều kiện.
Khách không biết bạn đặt bao nhiêu. Lý do.
Nếu phải ăn hai đợt. Trường hợp.
Thì nói rõ. Nguyên tắc.
Mời người lớn tuổi ngồi trước. Cách làm.
Và khách xa. Cách làm.
Người nhà đợt sau. Cơ chế.
Nói bình thường. Cách nói.
Không xin lỗi nhiều. Nguyên tắc.
Đông khách là chuyện vui. Định khung.
Không phải chuyện lỗi. Nhấn mạnh.
Khách tới đông là chuyện vui của nhà, đừng biến nó thành chuyện xin lỗi suốt bữa. Xoay được thì không cần nói gì cả, vì khách không biết bạn đã đặt bao nhiêu phần.
Nếu phải ăn hai đợt thì mời người lớn tuổi và khách xa ngồi trước, người nhà đợt sau. Nói bình thường một câu là xong, đó là nếp quen nên không ai thấy đó là chuyện bất thường.
Phòng từ khâu đặt
Đệm theo mức không chắc. Nguyên tắc.
Giỗ thì đệm mười lăm phần trăm. Con số.
Việc tang thì hai chục. Con số.
Tiệc có danh sách thì ít. Đối chiếu.
Hỏi người lớn ước số. Cách làm.
Họ ước sát hơn bạn. Lý do.
Đặt sẵn món dự phòng. Cách phòng.
Nấu một nồi kho. Ví dụ.
Giữ số quán gần. Cách phòng.
Chuẩn bị thừa cơm. Cách phòng.
Cơm rẻ nhất mà cứu nhiều nhất. Lý do.
Bốn cách đó đủ. Tổng kết.
Chuẩn bị thừa cơm cho mọi bữa đông vì cơm rẻ nhất mà cứu được nhiều nhất. Thiếu món thì còn chia được, còn thiếu cơm thì không có cách nào chữa nhanh.
Hỏi người lớn trong nhà ước số khách thay vì tự đếm theo danh sách mời. Họ biết ai thường tới và ai thường không, và con số của họ sát hơn mọi phép tính.
Ghi lại số khách thật của mỗi dịp để năm sau ước đúng hơn. Giỗ nhà bạn năm nào cũng khoảng chừng ấy người, và con số đó ổn định hơn bạn nghĩ.
Đông hơn dự tính vẫn tốt hơn vắng hơn dự tính, nên đừng để chuyện này làm mất vui. Người ta tới vì quý nhà mình, và mấy phần ăn thiếu thì xoay được còn tình cảm thì không mua được.
Nhờ vài người trong nhà đứng lên nhường chỗ cho khách nếu bàn ghế không đủ. Người nhà hiểu và sẵn lòng, chỉ cần bạn nói ra chứ đừng để họ tự đoán ý.
