Người ta hay nói đặt đắt gấp đôi tự nấu, nhưng con số đó thường chỉ so tiền nguyên liệu với giá đặt. So cho đủ thì phải tính cả gas điện, hao hụt và công — và lúc đó khoảng cách hẹp hơn nhiều.
Phía tự nấu gồm gì
Tiền nguyên liệu. Khoản một.
Dễ thấy nhất. Ghi nhận.
Tiền gas hoặc điện. Khoản hai.
Nấu tám món không ít. Ghi nhận.
Hao hụt. Khoản ba.
Mua nhiều rồi thừa. Chi tiết.
Gọt vỏ bỏ đi. Chi tiết.
Gia vị và dầu. Khoản bốn.
Nước rửa và túi. Khoản năm.
Tiền đi chợ. Khoản sáu.
Xăng hoặc xe. Chi tiết.
Sáu khoản chứ không phải một. Tổng kết.
Phía tự nấu có sáu khoản chứ không chỉ tiền nguyên liệu — thêm gas điện, hao hụt, gia vị, đồ dùng và đi chợ. Người ta nhớ tiền mua rau mà quên năm khoản kia, nên con số so ra luôn lệch về một phía.
Hao hụt là khoản lớn hơn người ta nghĩ vì mua nhiều thì thừa mà mua ít thì thiếu. Gọt vỏ bỏ lõi cũng mất một phần, và mâm cỗ thì hầu như luôn có món mua thừa.
Công và thời gian
Đây là khoản khó tính nhất. Ghi nhận.
Nhưng phải tính. Nguyên tắc.
Đi chợ hai tiếng. Con số.
Sơ chế ba tiếng. Con số.
Nấu ba tiếng. Con số.
Rửa dọn hai tiếng. Con số.
Cộng lại là một ngày. Tổng kết.
Với mâm tám món. Phạm vi.
Định giá thời gian mình. Cách tính.
Bằng mức lương giờ chẳng hạn. Cách làm.
Hay đơn giản là hỏi. Cách khác.
Bạn có muốn đổi ngày đó lấy tiền không. Câu hỏi.
Mâm tám món mất khoảng một ngày nếu tính cả đi chợ, sơ chế, nấu và rửa dọn. Con số đó là phần người ta luôn bỏ ra ngoài phép so, và nó là phần lớn nhất.
Thay vì định giá thời gian bằng tiền thì hỏi thẳng mình có muốn đổi ngày đó lấy khoản tiết kiệm không. Câu hỏi đó dễ trả lời hơn nhiều và cho ra quyết định đúng hơn mọi phép tính.
Phía đặt gồm gì
Giá bếp báo. Khoản chính.
Tiền giao. Khoản.
Tiền hộp nếu tính riêng. Khoản.
Thời gian bỏ ra rất ít. Ưu điểm.
Gọi điện và nhận đồ. Cụ thể.
Khoảng một tiếng. Con số.
Không hao hụt. Ưu điểm.
Trả đúng phần mình nhận. Cơ chế.
Không tốn gas điện. Ưu điểm.
Ít rửa dọn hơn. Ưu điểm.
Nếu dùng hộp của bếp. Điều kiện.
Nhưng không có phần tự tay. Nhược điểm.
Phía đặt tốn khoảng một tiếng thời gian thay vì cả ngày, và không có hao hụt. Bạn trả đúng phần mình nhận, còn tự nấu thì luôn có phần mua thừa và phần bỏ đi.
Đặt cũng ít rửa dọn hơn nếu dùng hộp của bếp, nhưng đổi lại mâm không có phần tự tay làm. Đó là thứ không quy ra tiền được, và với nhiều nhà nó là phần quan trọng nhất.
Con số thực tế
Đặt thường đắt hơn. Kết luận chung.
Nhưng không gấp đôi. Đính chính.
Khoảng một phần ba tới một nửa. Khoảng.
Nếu tính đủ phía tự nấu. Điều kiện.
Mâm nhỏ thì chênh ít hơn. Điều chỉnh.
Vì tự nấu mâm nhỏ không hiệu quả. Lý do.
Mâm lớn thì chênh nhiều hơn. Điều chỉnh.
Vì nấu nhiều thì rẻ dần. Lý do.
Cộng công vào thì gần ngang. Ghi nhận.
Với nhà đông việc. Điều kiện.
Mỗi nhà một con số. Nguyên tắc.
Tự tính mới đúng. Nhấn mạnh.
Đặt thường đắt hơn tự nấu khoảng một phần ba tới một nửa nếu tính đủ cả sáu khoản phía tự nấu. Không phải gấp đôi như người ta hay nói, và với mâm nhỏ thì khoảng cách còn hẹp hơn nữa.
Cộng cả công vào thì hai bên gần ngang nhau với nhà đang nhiều việc khác. Nhà rảnh thì tự nấu rõ ràng lợi hơn, còn nhà bận thì đặt là quyết định hợp lý chứ không phải xa xỉ.
Tự tính cho nhà mình
Làm một lần thật. Cách làm.
Ghi mọi khoản khi tự nấu. Bước.
Kể cả gas và túi. Chi tiết.
Ghi cả giờ bỏ ra. Bước.
Lần sau đặt thì ghi giá. Bước.
So hai con số thật. Kết quả.
Của chính nhà mình. Nhấn mạnh.
Chính xác hơn mọi bài viết. Ghi nhận.
Rồi quyết theo dịp. Cách dùng.
Không quyết một lần cho mãi. Nguyên tắc.
Giá cả thay đổi. Lý do.
Xem lại mỗi năm. Nhịp.
Làm một lần thật rồi ghi cả tiền lẫn giờ, đó là con số duy nhất đáng tin cho nhà bạn. Mọi con số trong bài này là mức chung, còn giá ở chợ gần nhà bạn thì chỉ bạn biết.
Xem lại phép so mỗi năm vì giá nguyên liệu và giá đặt đều đổi. Kết luận đúng ba năm trước có thể sai bây giờ, và quyết định theo con số cũ là quyết định mù.
Đừng đem con số của nhà khác ra so với nhà mình vì hoàn cảnh khác nhau quá nhiều. Nhà có người rảnh nấu và nhà cả hai đi làm là hai bài toán khác, dù cùng đặt một mâm tám món.
Nhớ rằng phép so này không chỉ có tiền, còn có chuyện ai phải mệt. Tiết kiệm được một khoản mà người nấu kiệt sức thì đó không phải phép tính có lợi.
