Một năm có hai mươi bốn lần rằm mùng một, cộng giỗ chạp và mấy dịp lễ. Tính cả năm một lần thì bạn vừa rẻ hơn vừa không phải quyết lại mỗi tháng, và đó là việc làm một buổi cho cả năm.
Liệt kê dịp trong năm
Mở lịch âm đầu năm. Bước một.
Đánh dấu rằm mùng một. Bước.
Hai mươi bốn ngày. Con số.
Thêm ngày giỗ trong nhà. Bước.
Thêm Tết. Bước.
Vu Lan và Phật Đản. Bước.
Thêm dịp riêng của nhà. Bước.
Cộng lại khoảng ba mươi dịp. Con số.
Chia làm ba nhóm. Cách sắp.
Nhỏ, trung, lớn. Ba nhóm.
Mỗi nhóm một cách làm. Nguyên tắc.
Không dùng một cách cho cả ba. Nhấn mạnh.
Liệt kê hết dịp trong năm rồi chia làm ba nhóm — nhỏ, trung bình và lớn. Mỗi nhóm một cách làm khác nhau, và biết trước nhóm nào thì không phải quyết lại mỗi lần.
Đánh dấu cả vào lịch điện thoại với nhắc trước hai ngày cho mỗi dịp. Hai mươi bốn ngày rằm mùng một thì không ai nhớ hết, và quên là lại làm gấp.
Cách làm cho từng nhóm
Dịp nhỏ thì tự nấu. Nhóm một.
Hoặc mua sạp chợ. Phương án.
Rằm mùng một thường. Phạm vi.
Không cần đặt trước. Ưu điểm.
Dịp trung thì kết hợp. Nhóm hai.
Giỗ và lễ nhỏ. Phạm vi.
Đặt món khó tự làm món dễ. Cách làm.
Dịp lớn thì đặt hẳn. Nhóm ba.
Tết, giỗ lớn, tiệc. Phạm vi.
Đặt sớm và đặt cọc. Cách làm.
Ba cách cho ba nhóm. Tổng kết.
Quyết một lần cho cả năm. Lợi ích.
Quyết cách làm cho ba nhóm một lần rồi cả năm chạy theo đó. Không phải mỗi dịp lại ngồi nghĩ nên tự nấu hay nên đặt, và nhà cũng biết trước mình phải làm gì.
Dịp nhỏ không cần đặt trước vì sạp chợ luôn có, còn dịp lớn thì bắt buộc phải đặt sớm. Phân biệt được hai nhóm đó là bạn tránh được cả việc làm gấp lẫn việc chuẩn bị thừa.
Giữ một mối chính
Chọn một bếp làm mối chính. Chiến lược.
Đặt đều cả năm. Cơ chế.
Họ hiểu lệ nhà sau vài lần. Lợi ích.
Không phải giải thích lại. Lợi ích.
Được ưu tiên dịp cao điểm. Lợi ích lớn nhất.
Và thường được bớt giá. Lợi ích.
Giữ một mối dự phòng. Chiến lược.
Cho hôm mối chính nghỉ. Lý do.
Và một sạp chợ quen. Chiến lược.
Cho dịp nhỏ. Phạm vi.
Ba mối là đủ cho cả năm. Tổng kết.
Không cần tìm mới mỗi lần. Lợi ích.
Giữ ba mối — một bếp chính, một bếp dự phòng, một sạp chợ — là đủ cho cả năm. Không phải tìm mới mỗi dịp, và bếp chính thì ưu tiên bạn vào những ngày họ kín lịch.
Đặt đều đặn là cách xây quan hệ với bếp hiệu quả hơn mọi lời thương lượng. Họ quý khách đặt cả năm hơn khách đặt một đơn lớn rồi biến mất, và điều đó thể hiện ra cả ở giá lẫn ở mức ưu tiên.
Ngân sách theo năm
Tính tổng cả năm. Cách làm.
Ba nhóm nhân số dịp. Cách tính.
Chia ra mỗi tháng. Bước.
Để dành dần. Cách dùng.
Tháng có dịp lớn thì cao hơn. Ghi nhận.
Tết là tháng nặng nhất. Ghi nhận.
Để dành từ trước. Cách xử lý.
Biết tổng thì không bất ngờ. Lợi ích.
Và điều chỉnh được. Lợi ích.
Thấy tổng cao thì giảm nhóm nào. Cách dùng.
Thường là nhóm trung. Đề xuất.
Vì nhóm đó linh hoạt nhất. Lý do.
Tính tổng cả năm rồi chia ra mỗi tháng để dành dần, nhất là cho Tết. Tháng Tết nặng gấp mấy tháng thường, và để dành từ giữa năm thì nó không thành gánh.
Thấy tổng năm cao quá thì giảm ở nhóm dịp trung bình vì nhóm đó linh hoạt nhất. Dịp nhỏ vốn đã rẻ còn dịp lớn thì khó cắt, nên nhóm giữa là chỗ điều chỉnh hợp lý.
Ghi lại và cải thiện dần
Một tệp cho cả năm. Cách lưu.
Ghi từng dịp. Nội dung.
Đặt ở đâu, bao nhiêu tiền. Nội dung.
Có thừa hay thiếu không. Nội dung.
Bếp có đúng giờ không. Nội dung.
Cuối năm xem lại một lượt. Nhịp.
Bếp nào tốt thì giữ. Cách dùng.
Bếp nào kém thì đổi. Cách dùng.
Điều chỉnh lượng cho năm sau. Cách dùng.
Sau hai năm là thành nếp. Thời gian.
Mọi dịp chạy trơn. Kết quả.
Đó là đích của việc này. Nhấn mạnh.
Giữ một tệp cho cả năm ghi từng dịp — đặt ở đâu, bao nhiêu, thừa thiếu thế nào. Cuối năm xem lại một lượt là bạn biết giữ bếp nào và điều chỉnh gì cho năm sau.
Sau hai năm ghi chép thì mọi dịp trong nhà chạy trơn mà không ai phải nghĩ nhiều. Đó là đích thật của việc lập kế hoạch, không phải để tiết kiệm mấy đồng mà để nhẹ đầu.
Chia tệp đó cho người trong nhà để ai cũng đặt được khi bạn không ở nhà. Việc này không nên phụ thuộc một người, nhất là những dịp không thể lùi được như ngày giỗ trong nhà.
Xem lại kế hoạch vào giữa năm chứ đừng chỉ xem cuối năm. Giữa năm thì còn sửa được nửa năm còn lại, còn cuối năm thì chỉ rút ra được bài học cho năm sau thôi.
