Ngân sách vỡ hiếm khi vì món đắt hơn dự tính. Nó vỡ vì một loạt khoản nhỏ mà không ai ghi vào bảng tính, và cộng lại chúng thường bằng cả một phần đáng kể tiền món.
Đồ dùng lẻ
Khăn giấy. Khoản.
Túi rác lớn. Khoản.
Găng tay dùng một lần. Khoản.
Nước rửa tay. Khoản.
Hộp đựng đồ thừa. Khoản.
Màng bọc thực phẩm. Khoản.
Đũa thìa dùng một lần. Khoản.
Từng thứ rất nhỏ. Ghi nhận.
Cộng lại thì không nhỏ. Nhấn mạnh.
Mua một lần cho cả năm. Cách tiết kiệm.
Rẻ hơn mua lẻ mỗi dịp. Lý do.
Và không thiếu giữa buổi. Lợi ích.
Đồ dùng lẻ từng thứ rất nhỏ nhưng bảy tám thứ cộng lại thì thành khoản thấy rõ. Mua một lần cho cả năm thì rẻ hơn và không bao giờ thiếu giữa buổi, đó là cách gọn nhất.
Ghi đồ dùng lẻ thành một khoản riêng trong bảng tính chứ đừng để nó rơi vào khoảng trống. Không có khoản đó thì tiền chi ra không biết tính vào đâu, và ngân sách lệch mà không hiểu vì sao.
Tiền đi lại
Đi chợ nhiều chuyến. Khoản.
Đi lấy đồ đặt. Khoản.
Đi mua thứ thiếu. Khoản.
Thường phải đi giữa buổi. Ghi nhận.
Xăng và gửi xe. Chi tiết.
Hoặc tiền xe công nghệ. Chi tiết.
Nhiều chuyến thì cộng nhanh. Ghi nhận.
Gom việc lại một chuyến. Cách giảm.
Lập danh sách trước khi đi. Cách giảm.
Đi thiếu là phải đi lại. Lý do.
Nhờ người đi cùng khu. Cách giảm.
Đỡ một chuyến. Lợi ích.
Gom mọi việc vào một chuyến bằng cách lập danh sách trước khi ra khỏi nhà. Đi thiếu rồi đi lại là hai chuyến, và tiền xe cộng gửi xe của chuyến thứ hai là khoản không cần.
Tiền đi lại giữa buổi để mua thứ thiếu là khoản không ai dự tính nhưng gần như luôn có. Kiểm kỹ trước thì bạn đỡ được chuyến đó, và cũng đỡ mất người vào lúc đang bận nhất.
Thuê và mượn đồ
Bàn ghế. Khoản.
Bát đĩa số lượng lớn. Khoản.
Nồi lớn. Khoản.
Bếp gas công nghiệp. Khoản.
Thùng đá. Khoản.
Mượn được thì tốt. Đề xuất.
Hỏi họ hàng và hàng xóm. Nguồn.
Hỏi chùa gần nhà. Nguồn.
Nhiều chùa cho mượn. Ghi nhận.
Mượn thì phải trả sạch. Nguyên tắc.
Và trả đúng hẹn. Nguyên tắc.
Vỡ thì đền. Nguyên tắc.
Hỏi mượn họ hàng, hàng xóm hoặc chùa gần nhà trước khi đi thuê bàn ghế bát đĩa. Nhiều nơi cho mượn không lấy tiền, và khoản đó là một trong những khoản ẩn lớn nhất.
Mượn thì trả sạch, trả đúng hẹn và vỡ thì đền, đó là ba điều không cần ai nhắc. Giữ được ba điều đó thì lần sau còn mượn được, còn không giữ được thì lần nào cũng phải đi thuê.
Phụ thu và phí ngoài
Phụ thu dịp lễ. Khoản.
Bếp và nơi thuê đều có. Phạm vi.
Phí giao ngoài giờ. Khoản.
Phí dọn dẹp. Khoản.
Nơi thuê hay tính riêng. Ghi nhận.
Phí quá giờ trả chỗ. Khoản.
Bữa hay kéo dài. Lý do.
Phí gửi xe cho khách. Khoản.
Ít ai nghĩ tới. Ghi nhận.
Hỏi hết từ đầu. Nguyên tắc.
Ghi vào thoả thuận. Nguyên tắc.
Không hỏi thì nó vẫn tồn tại. Nhấn mạnh.
Hỏi hết các loại phụ thu ngay lúc chốt và ghi vào thoả thuận bằng chữ. Không hỏi thì khoản đó vẫn tồn tại, chỉ là bạn biết nó vào lúc thanh toán.
Phí gửi xe cho khách là khoản ít ai nghĩ tới khi làm bữa ở nơi thuê. Ba chục khách gửi xe là một khoản, và để khách tự trả cũng là chuyện nên nói trước.
Đưa chi phí ẩn vào bảng tính
Thêm một dòng riêng. Cách làm.
Gọi là khoản lẻ. Tên gọi.
Ước khoảng một phần mười. Mức ước.
Tính trên tiền món. Cách tính.
Ghi lại thực tế sau bữa. Việc cần.
Lần sau ước sát hơn. Lợi ích.
Sau hai ba lần là khá đúng. Thời gian.
Đừng gộp vào phần đệm. Nguyên tắc.
Đệm là cho bất ngờ. Phân biệt.
Khoản lẻ là chắc chắn có. Phân biệt.
Hai thứ khác nhau. Nhấn mạnh.
Gộp lại thì thiếu cả hai. Hậu quả.
Tách khoản lẻ ra khỏi phần đệm vì khoản lẻ là thứ chắc chắn có còn đệm là cho bất ngờ. Gộp hai thứ vào một dòng thì đến lúc có bất ngờ thật là bạn không còn gì để xoay.
Ước khoản lẻ khoảng một phần mười tiền món rồi ghi lại con số thật sau bữa. Sau hai ba lần thì bạn có tỉ lệ đúng của mình, và từ đó bảng tính gần như không lệch nữa.
Giữ lại hoá đơn của cả những khoản nhỏ vì đó là thứ cho ra tỉ lệ thật. Không có hoá đơn thì cuối bữa bạn chỉ nhớ mấy khoản lớn, và khoản lẻ lại thành vô hình lần nữa.
Nói với người cùng lo về các khoản lẻ để họ cũng ghi lại khi chi. Hai người chi mà chỉ một người ghi thì bảng cuối vẫn thiếu, và bạn không biết thiếu ở đâu.
Coi chi phí ẩn là phần bình thường của bữa đông chứ đừng coi là chuyện bất thường. Bữa nào cũng có, và chuẩn bị cho nó từ đầu thì bạn không bao giờ phải xoay tiền giữa lúc đang chạy việc.
